Adalet Mah. 1593/1 Sk. No:63 Daire:20 Bayraklı / İzmir

Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Tasarım, 6769 sayılı kanuna göre tescil edilmesi halinde tescilli tasarım, tescil edilmeyip ilk kez Türkiye’ de sunulmuş olması halinde ise tescilsiz tasarım olarak korunmaktadır.

Tescilsiz tasarım koruması hukukumuza 10.01.2017 tarihinde 6769 sayılı kanunla girmiştir. Tescilsiz tasarımının koruması tasarımın Türkiye’ de ilk kez kamuya sunulduğu tarihten itibaren 3 yıldır. Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım tanıtım şeklinde olabilir. Tescilsiz tasarımın tescilli tasarım gibi yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşıması gerekmektedir. Buna rağmen;  tescilsiz tasarımın koruması tescilli tasarıma göre daraltılmıştır. Şöyle ki; Tescilli tasarımın koruması ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı kullanabilirken (burada tasarımcının tasarımı geliştirme özgürlüğünün derecesi dikkate alınır) tescilsiz tasarımın koruması aynılık ve genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzeriyle sınırlandırılmıştır. Bu haliyle bile tescilli tasarım tescilsiz tasarıma oranla daha fazla korunma şansı vardır.

Tasarımın kanun hükümlerine tescili sonucunda tescilin aleni olması ilkesi dolayısıyla üçüncü kişiler tarafından tasarımın bilindiği kabul edilir. Bu sebeple tescilli tasarımın üçüncü kişiler tarafından iyi niyetli bir şekilde kullanıldığı düşünülmeyecektir. Ancak tescilsiz tasarımda tasarımcı tarafından karşı tarafın kötü niyeti ispat edilmek zorunda kalınacaktır. Bu kapsamda kanunun gerekçelerinde;

‘’ Tescilsiz tasarım hakkı tekel hakkı olmayıp, sadece tasarımın kopyalanmasını önleyici bir hak sağlamaktadır. Tescilli tasarımdan farklı olarak, tescilsiz tasarım hakkının kullanılabilmesi için ihlal durumunda kötü niyetin varlığı şarttır. Tescilsiz tasarım hakkının varlığından haberdar olamayacak kişilere karşı bu hakkın kullanılması da mümkün olmayacaktır. ‘’ denilerek tescilsiz tasarımının düzenlenmesindeki maksatta zımnen ortaya konulmaktadır.

Sonuç olarak tescilsiz tasarımın korunması tescilli tasarıma oranla sınırlı ve zordur.  Ancak 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’ nda bu yeniliğin getirilmesi ile kötü niyetli taklitçiliğin önlenebileceği de ortadadır.

Av. Selçuk Konkan

Post Author: admin